Indische Letteren, jrg 40, nr 2, juni 2025

Afbeelding op omslag:
twee baboes, twee onbekende soldaten en Jan van Vuuren in Jakarta/Batavia, 1946. Collectie Van Vuuren.

Inhoud
Redactioneel
. Margreet van Till, Een ongepaste brief. De verbanning van Sech Alie bin Said
. Liz Kruisheer, ‘Jullie mannen, men kan je toch nooit één oogenblik aan je zelven overlaten!’ De beschavingsmissie en verborgen ideologiekritiek in Louise B.B.’s Janneke de pionierster (1904)
. Karel Davids, Voorbij Springer. Een andere kijk op literatuur in Nieuw-Guinea
. Coen van ’t Veer, Seks, spanning en sensatie tijdens de Indonesische dekolonisatieoorlog. Over De vuile was van John Sapu
. Uitnodiging negende Indische Letteren-lezing

Redactioneel

Deze aflevering van Indische Letteren bevat een viertal bijdragen. Het eerste artikel is geschreven door Margreet van Till, die tijdens de lezingenmiddag van 21 juni 2024 een lezing voor onze Werkgroep hield over haar vlak daarvoor verschenen boek Verbannen van Java. Koloniale tragedies 1830-1860 (2024). Verbanning was een veelvoorkomende strafmaatregel in Indië. Een onbekend aantal bewoners verdween gedwongen van Java naar de buitengewesten of, als het Europeanen betrof, terug naar Nederland. In dit artikel stelt Van Till de verbanning centraal van de Arabier Sech Alie bin Said Senan en de Maleise brief die hij in 1852 schreef aan de resident van Besuki, H.A. van der Poel. Daarmee presenteert Van Till een nieuw en verrassend Arabisch perspectief.

       Liz Kruisheer voltooide recent haar master Neerlandistiek aan de Universiteit Leiden. Tijdens de lezingenmiddag op 8 maart 2024 in Leiden vertelde ze over haar scriptieonderzoek naar het werk van de Indische schrijfster Louise de Neve, die onder het pseudoniem Louise B.B. meerdere romans schreef, waaronder Janneke de pionierster (1904), die Kruisheer in dit tweede artikel bespreekt. Net als haar andere werken bevat deze roman informatie over het leven van een vrouw in Indië en over de uitdagingen waarvoor ze zich in de kolonie zag gesteld.

       Onder de titel ‘Voorbij Springer’ geeft Karel Davids een nieuwe kijk op de Nieuw Guinea-literatuur – het derde artikel van dit nummer. Hierover vertelde hij tijdens een lezingenmiddag van de Werkgroep op 28 februari 2025. Davids beklemtoont dat er relatief weinig aandacht is voor Nieuw Guinea in de Indische letteren, met uitzondering van de werken van F. Springer. In dit artikel presenteert hij een inventarisatie van boeken en auteurs. Het vierde en laatste artikel is van Coen van ’t Veer, die een nog nauwelijks bestudeerde roman onder de loep neemt: De vuile was (1971) van John Sapu, een boek dat wel vergeleken is met Ik Jan Cremer. Van ’t Veer laat zien dat de roman interessante gegevens bevat over traumatische ervaringen, opgedaan tijdens de dekolonisatieoorlog, en pleit voor meer aandacht voor dit soort ‘triviaalliteratuur’.

       De afgelopen maanden hebben we nieuwe afleveringen opgenomen van De postkoloniale podcast, onder anderen met Michiel Leezenberg (over De stille kracht van Couperus), Gerard Termorshuizen en Peter van Zonneveld (over veertig jaar Werkgroep Indisch Nederlandse Letterkunde), Marion Bloem (over Indische identiteit), Aleid Truijens en Ellen van Lelyveld (over Hella S. Haasse) en Norbert Peeters (over Rumphius). Ze zullen de komende maanden uitkomen en zijn gratis te beluisteren via Spotify, Soundcloud of via de website van de Universitaire Bibliotheken Leiden.

Gerard Termorshuizen, Peter van Zonneveld en Rick Honings tijdens een opname van De postkoloniale podcast.

       Graag wijzen we u alvast op de Negende Indische Letteren-lezing, die op vrijdag 26 september zal worden uitgesproken door prof. dr. Lisa Kuitert, hoogleraar Boekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en auteur van het boek Met een drukpers de oceaan over. Koloniale boekcultuur in Nederlands-Indië, 1816-1920 (2020). Meer informatie hierover kunt u achter in dit nummer vinden. We hopen u daar te begroeten. Veel leesplezier gewenst!