Home —» Specials
[S35] What Was Never Told / Senna Verheggen
In haar indringende afstudeerproject What Was Never Told duikt keramiekmaker Senna Verheggen diep in haar eigen familiegeschiedenis. Met een keramische vaas, opgebouwd uit losse fragmenten, geeft ze vorm aan het Indisch zwijgen – die onuitgesproken verhalen over de Tweede Wereldoorlog in voormalig Nederlands-Indië die generaties lang onbesproken bleven. Haar werk, geïnspireerd door oude foto’s, familiedocumenten en gesprekken, maakt ruimte voor herinnering, verlies en verbondenheid. Een persoonlijk en krachtig statement over het levend houden van verhalen die te lang verzwegen zijn.
Ontdek haar verhaal en werk (link naar Senna’s pagina).
[S33] Hans en Constant van de Wall
Stel je voor: je leeft aan het einde van de negentiende eeuw in Batavia — het huidige Jakarta. Je bent opgegroeid tussen twee werelden. Je vader is een Nederlandse totok, je moeder is Indo-Europees. Je hoort niet volledig bij de Europese elite, maar je voelt je ook geen deel van de inheemse bevolking. Je staat, kortom, tussen twee werelden in — en die wereld heeft nog geen eigen stem, geen eigen taal in de kunst.
Podcast Hans en Constant van de Wall
De podcast gaat over de Indische broers Hans en Constant van de Wall, twee getalenteerde figuren uit Nederlands-Indië die volgens de makers wel een herwaardering verdienen. Hans was journalist en schreef onder het pseudoniem Victor Ido; hij legde de slechte maatschappelijke positie van Indo-Europeanen bloot, onder meer in zijn boek De paupers. Constant was componist, bekend van onder meer de opera Attima, en zijn muziek werd sterk beïnvloed door Javaanse kunst. In de afleveringen vertellen kenners en familieleden (zoals achterkleinzoon Roeland Elias en kleinzoon Roland van de Wall) over hun leven en werk, en over hoe dat in de loop der tijd in de vergetelheid raakte.
[S32] Dreigende sluiting van het Nationaal Onderwijsmuseumuseum
Dreigende sluiting van het Nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht
Geschiedenis en locatie van het museum
Het museum, voorheen gevestigd in Rotterdam, bevindt zich nu in Dordrecht en toont educatieve historische tentoonstellingen zoals Isings’ Middeleeuwen Schoolplaat.
Financiële uitdagingen en financieringsproblemen
Ondanks een tijdelijk uitstel in maart dreigt het museum te sluiten vanwege het wegvallen van overheidssubsidies, waarbij ambtenaren recentelijk hun financiële onzekerheden hebben geuit.
Oproepen tot behoud en publieke steun
Onderwijsinstellingen en overheden dringen aan op het behoud van het museum om waardevol educatief erfgoed te bewaren en te voorkomen dat een belangrijke historische bron verloren gaat.
Lees verder het Volkskrant artikel van 11 juni 2026 | pdf bestand
Website Onderwijsmuseum en zie ook het artikel op onze site over Koloniale beeldvorming in de klas
[S34] Maleis en Indonesisch: oorsprong en ontwikkeling voor, in en na de koloniale tijd
In het koloniale Indië spraken ze vroeger Maleis, na de onafhankelijkheid van Indonesië werd dat Indonesisch. Zo zullen de meeste Nederlanders het in hun hoofd hebben. Op zichzelf is het niet onwaar, maar de werkelijkheid was ingewikkelder en interessanter. Onderstaand een inventarisatie op hoofdlijnen: waar ontstond het Maleis, hoe heeft het zich ontwikkeld, hoe werd het Indonesisch en hoe verging het die taal?
[S31] Fenix Museum
FENIX ROTTERDAM
Het is inmiddels een jaar geleden dat FENIX in Rotterdam haar deuren opende voor het publiek. In dit eerste jaar is het museum op Katendrecht uitgegroeid tot een essentieel herinneringspunt waar de universele ervaring van migratie tastbaar wordt gemaakt. Voor de Indische gemeenschap in Nederland heeft deze plek in korte tijd een bijzondere betekenis gekregen; het is de plek waar de geschiedenis van de ‘repatriëring’ uit de voormalige kolonie een permanente en eervolle plek heeft gevonden in het nationale migratieverhaal.
[S30] Postzegels uit Nederlands-Indië
De postzegels van Nederlands-Indië vormen een fascinerend hoofdstuk in de filatelistische geschiedenis. Gedurende bijna negentig jaar, van 1864 tot 1949, werden in deze Nederlandse kolonie postzegels uitgegeven die niet alleen dienden als betaalmiddel voor postvervoer, maar ook als stille getuigen van een roerige koloniale geschiedenis. Deze zegels weerspiegelen de politieke, economische en culturele ontwikkelingen in wat nu Indonesië is.
Redactioneel: Het belang van filatelie in Nederland
[S29] Het verhaal van Johan
‘Het verhaal van Johan, drie jaar in Japan maar niet vrijwillig… is een lesboekje dat primair bedoeld is voor jongeren maar biedt ook volwassenen een beknopt en toegankelijk overzicht van de voormalige kolonie Nederlands-Indië, evenals van de aanloop, het verloop en de nasleep van de Tweede Wereldoorlog in Azië.
De historische context wordt mede belicht aan de hand van het verhaal van een jonge marineman die einde 1938 werd uitgezonden naar Nederlands-Indië. Na de Japanse inval werd hij door de Japanse marine gevangengenomen en als krijgsgevangene via Makassar naar Nagasaki in Japan overgebracht.
[S28] Heeft Alexandra Radius Indische wortels?
In dit artikel wordt deze vraag zorgvuldig onderzocht aan de hand van genealogisch en historisch onderzoek. Stap voor stap wordt de familiegeschiedenis uitgeplozen, waarbij hardnekkige aannames en mogelijke verbanden kritisch worden getoetst. De conclusie is helder: er is geen bewijs voor een Indische afkomst. Daarmee laat dit onderzoek zien hoe belangrijk het is om verhalen over herkomst te onderbouwen met feiten, en hoe mythes rond identiteit kunnen ontstaan en kunnen worden ontkracht.
[S27]Digitalisering en de Corts Foundation
Archieven zijn het geheugen van de samenleving. In bibliotheken en depots wereldwijd liggen miljoenen documenten opgeslagen: handgeschreven brieven, dagboeken, diplomatieke correspondentie, foto’s en kaarten. Ze vertellen wie we waren en hoe we leefden. Maar papier is kwetsbaar — vocht, schimmel, brand en de tand des tijds vormen een constante bedreiging. Wat niet actief wordt beschermd, verdwijnt.
Digitalisering biedt uitkomst. Door documenten te scannen, indexeren en online te plaatsen worden ze tegelijk beschermd én voor iedereen toegankelijk. Wat vroeger alleen bereikbaar was voor de gespecialiseerde onderzoeker die naar een archief kon reizen, is nu raadpleegbaar voor iedereen — van een historicus in Jakarta tot een nazaat in Amsterdam die de sporen van zijn voorouders zoekt. Digitalisering democratiseert kennis en verbindt mensen met hun verleden, ongeacht waar ter wereld ze zich bevinden.
Het is precies hier dat initiatieven zoals uitgevoerd door de Corts Foundation van onmisbare betekenis zijn.
[S26] Willem van Tijen
Willem van Tijen werd op 1 februari 1894 geboren in Wormerveer, een Noord-Hollandse industrieplaats aan de Zaan die in die tijd vooral bekendstond om zijn papier- en kartonproductie. Hij was de derde zoon van fabrikant Willem van Tijen (1860–1901) en Wilhelmina Maria Laan (1865–1917). Zijn jongere broer Jacobus Elisa van Tijen — ook bekend als Co van Tijen — werd in 1897 geboren en zou later eveneens een bekende naam worden, als acteur en regisseur in de Nederlandse theaterwereld.
[S21]Ter ere van ons 10-jarig bestaan lanceren we een aantal bijzondere SPECIALS.
Zie: Indisch Museum 10 jaar Online
– Merapi Obermayer
– Interview met Doric Steevensz
– Rubens Agaatsz
– Mariëtte Hehakaya
– Artikel over Esthetiek en confrontatie
– Overzicht over wat het museum te bieden heeft
[S25] Internationale vrouwendag: de impact van Indische vrouwen
[S24] Jan Toorop
Jan Toorop (1858-1928) was een invloedrijke Nederlandse kunstenaar uit Indonesië. Zijn werk, dat evolueerde van impressionisme naar symbolisme en art nouveau, weerspiegelt oosterse invloeden en zijn complexe culturele achtergrond. Toorop’s veelzijdigheid en technische beheersing blijven tot op de dag van vandaag van groot belang voor de moderne kunst.
[S23] Hoe schoolmateriaal Indië verbeeldde (1900-1940)
In het onderzoek naar het koloniale verleden van Nederland is er één historische bron die over het hoofd wordt gezien: leermiddelen voor het lager en voortgezet onderwijs. Is deze bron niet interessant genoeg? Of zijn leermiddelen slechts een slap aftreksel van de wetenschappelijke kennis uit de tijd waarin ze op school gebruikt werden? Onderwijsbronnen zijn óók belangrijk voor de koloniale geschiedenis van Nederland.
Lees verder…
[S22] Danielle Lemaire
‘Mijn tekeningen ontstaan veelal op basis van onderzoek naar de bijzondere geschiedenis van een plek of persoon, die ik markerend vind voor het hier en nu’
‘Voor mij kan tekenen een manier zijn om te doen herleven wat verloren is gegaan, maar ons nog altijd spiritueel voedt’
¬ Interview in Amuse.art
¬ Annual Litho Yearprint 2025 Danielle Lemaire Basement Press Diepenheim
¬ Website Danielle Lemaire
[S20]Fritz Junghuhn
[S19]AURA OP DEN CAMP Werkperiode 2022 – juni 2025
Na mijn deelname aan het Indonesië Project o.a. als lid van ‘Het Moederland Collectief’ wist ik dat ik mij niet verder als Indonesië kunstenaar wilde profileren. Ik heb me teruggetrokken uit het Moederland Collectief en heb mijn oorspronkelijke werkwijze opgepakt. Het kostte me moeite me los te maken van het onderwerp Indië-Indonesië. Nadat ik via mijn beeldverhaal mijn hele geschiedenis weer onder ogen moest zien bleek dat niet als bij toverslag weer uitgewist te zijn.
[S18]Portret Loes Leatemia in weefstudio Weaving Worlds
Loes Leatemia is een beeldend kunstenaar, wever en cultureel antropoloog gevestigd in Amsterdam. Ze richtte Weefstudio Leatemia op, dat nu verdergaat onder de naam Weaving Worlds. Deze studio fungeert als een open werkplaats waar weven en cultuur samenkomen, en biedt een ontmoetingsplek voor wevers en textielliefhebbers van diverse achtergronden om te delen, experimenteren en uitwisselen.
[S17]Charles Burki
Charles Burki (1909-1994) was een vooraanstaand Nederlands illustrator en ontwerper, bekend om zijn technische tekeningen, motorillustraties en oorlogskunst. Geboren in Magelang, Java (destijds onderdeel van Nederlands-Indië), was hij de zoon van een architect en ontwikkelde hij al vroeg een passie voor motoren. Op 15-jarige leeftijd kocht hij zijn eerste motorfiets, een BSA 500cc Sloper, en begon hij zijn tekeningen te publiceren in Nederlandse tijdschriften zoals Sport in Beeld.
[S16]De witte kebaya
Op 4 december 2024 werd het traditionele kledingstuk de kebaya door de Unesco officieel erkend als immaterieel erfgoed. Het kledingstuk werd door Indonesië, Brunei, Maleisië, Singapore en Thailand gezamenlijk aangedragen als nominatie in 2023. Deze Unesco-nominatie was voor de aanleiding om samen met schrijfster Dido Michielsen een onderzoek te starten naar de betekenis van de witte kebaya.
[S15]Maurits van den Kerkhoff (1830-1908)
Maurits Ernest Hugo Rudolph van den Kerkhoff
°Philippeville (België) 7 februari 1830
†Malang (Indonesië) 15 februari 1908
Nederlands-Indisch Kunstschilder en lithograaf. Hij was hoofdzakelijk werkzaam in Nederland en in Indonesië, en schilderde voornamelijk landschappen.
[S14]Berlage in Indonesië
‘Het was een belangrijk man. Niet alleen als architect, maar ook als iemand die de tijd goed aanvoelde’, aldus architect en onderzoeker Obbe Norbruis. Hij spreekt met presentator Raymon Hilkman in de eerste aflevering van de vierdelige podcastreeks ‘Berlage di Nusantara’ (‘Berlage in de archipel’).
Lees verder: https://indischmuseum.com/berlage-in-indonesie/
[S13]Ruangrupa en Documenta Fifteen
Bezoek aan Documenta Fifteen (Kassel, 18 juni – 25 september 2022)
Verslag Fenny Vlietstra, augustus 2022
‘Is kunst altijd het resultaat van een ‘allerindividueelste expressie’ of kan het ook het proces zijn van een collectieve, maatschappelijke actie?’
De Documenta is een tentoonstelling die om de vijf jaar plaatsvindt in de Duitse stad Kassel en precies 100 dagen duurt. Opgericht in 1955 door kunstenaar Arnold Bode als rehabilitatie van de door de Nazi’s verbannen ‘Entartete Kunst’.
Bode wilde de wereld via de kunsten weer in gesprek brengen.
De Documenta die hieruit voortkwam, is uitgegroeid tot één van de meest toonaangevende kunstevenementen in de wereld.
Begin februari 2019 werd bekend dat het kunstenaars collectief ruangrupa uit Indonesië (Jakarta) de artistieke leiding zou krijgen over documenta 15. Dit betekende dat de documenta voor het eerst geleid zou worden door een collectief.
ruangrupa opgericht in 2000 in Jakarta is inmiddels een internationaal bekend collectief. ruangrupa betekent ‘visuele ruimte’: ruang = ruimte, rupa = visueel, ofwel ‘ruimte voor kunst.
De doorbraak naar de westerse wereld kwam in 2016 toen het collectief uitgenodigd werd om het kunstevenement Sonsbeek in Arnhem te organiseren. Dat werd Sonsbeek 16, transACTION. De interacties en ‘uitwisselingen’ tussen de geselecteerde kunstenaars en het publiek stonden centraal. De bezoeker was (liefst) geen passieve toeschouwer, maar een actieve, sociale geëngageerde deelnemer. Sonsbeek 16 lijkt hiermee, weliswaar op veel kleinere schaal, een voorproefje te zijn geweest voor Documenta 15.
[S12]Amber Toorop’s “Hulde aan de Njai”
Een nieuw paneel voor de Gouden Koets
In het Haags Historisch Museum (HHM) is sinds 1 januari 2022 een tentoonstelling te zien met als thema:
«Macht – 800 jaar Binnenhof. Een verhaal van macht en tegenmacht, emancipatie, democratie en het Nederlandse polderen.»
Een tentoonstelling over macht en machtsvertoon op het Binnenhof, 800 jaar lang.
Aan Amber Toorop (zie een deel van haar werk op onze website:
( https://indischmuseum.com/amber_toorop ) en twee andere kunstenaars (Quincy Gario en Brian Elstak) is gevraagd een nieuw paneel voor de Gouden Koets te ontwerpen. In haar paneel, dat een reactie is op het slavernijverleden van Nederland, zet Amber de ‘Njai‘ centraal.
[S11]Merapi Obermayer over (Indische) geschiedenis
Naar aanleiding van de tentoonstelling REVOLUSI in het Rijksmuseum te Amsterdam (waar Merapi haar, door haar moeder gemaakte, kleertjes van linnen boekomslagen in bruikleen heeft gegeven) heeft Merapi nagedacht over haar persoonlijke geschiedenis en over de Indische geschiedenis in het algemeen.
[S10]Abraham van der Schuit (1925-2018)
Abraham van der Schuit werd op 28 april 1925 in Batavia geboren. In 1938 werd hij op 13 jarige leeftijd door zijn vader naar Amsterdam gestuurd voor een strengere opvoeding bij zijn oom Wilhelmus, de broer van zijn vader. Zijn vader: “Ik vind het niet goed dat mijn zoon in een maatschappij opgroeit waarin kinderen van blanken en welgestelden, inheemse bedienden op kunnen laten draven.”
Lees verder hier
[S09]Jan Schlechter Duvall – The Prigen portraits (1999)
Wisseltentoonstelling IKAT met Lucas Silawanebessy (juni-juli 2021)
[S08]LUCAS SILAWANEBESSY (1949, Balikpapan, Indonesië)
Studeerde van 1970 tot 1977 aan de Akademie voor Beeldende Vorming in Tilburg.
Na zijn afstuderen oriënteerde Silawanebessy zich aanvankelijk op fotografie, werken op papier en ruimtelijk werk. Hij exposeerde in binnen- en buitenland, zowel solo als in groepstentoonstellingen. Een belangrijk fotowerk is “lf you see her say hello” uit 1978-1979 waarin hij woonoord Lunetten in Vught als personage portretteerde. In 2020 heeft Wim Pijbes dit werk aangekocht voor het Landverhuizersmuseum op Katendrecht in Rotterdam, dat in 2023 geopend zal worden.In 1981 kreeg Silawanebessy een reisbeurs van CRM voor Japan. In 1987 één van WVC voor de Molukken. Na deze reizen in Azië die hem o.a. naar Japan, Vietnam, Cambodja en Indonesië bracht, ontstonden nieuwe werken, waarbij de sterrenhemel van het zuidelijk halfrond, waaronder hij geboren is, een thema werd. De werken op papier in acrylverf en Oost-Indische inkt of in zeefdruk, verbeelden zijn fascinatie voor het oosten, zowel in filosofische als in fysieke en culturele zin.
Bezoek de pagina van Lucas Silawanebessy
[S07]The cruisade of Obbe Norbruis
The names of Eduard Cuypers, Marius Hulswit and Arthur Fermont are connected to the two most productive architects from pre-war Indonesia: Until 1927 they worked under the name Hulswit-Fermont & Ed. Cuypers. After the death of Marius Hulswit (1862-1921) and Eduard Cuypers (1859-1927) they continued under the name Fermont-Cuypers until 1958.
Together they realized more than 150 buildings in the archipelago. Their extensive oeuvre includes churches, bank buildings, hospitals, government buildings and private houses. The buildings, of which there are still many, harvested much appreciation in the former Dutch East Indies and now in Indonesia. But who has ever heard of these architects here in the Netherlands?
Read further
[S06]Amber Toorop – Het was er zo prachtig..
Het was er zo prachtig, zo onbeschrijflijk mooi…
[S05]René van Helsdingen en Ramses van Veldhuisen
[S04]Ketoprak
In this collaborative work, Tiong Ang and André Kruysen bring different elements of colonial art history together. The artists explore multiple critical positions, disavowing a mere exploitation of their own Indo-identity. They launch an absurd idea: to explain the art collection of Sukarno to the stone monument of Jan Toorop. This powerful sculptural portrait by Dutch sculptor John Rädecker is erected in the Embassy area of The Hague. In Dutch art history, Jan Toorop is the iconic example of the ‘Indo-artist’.
[S03]De sarong van Mevrouw Greet de Raadt-Apell
Deze prachtige foto van mevrouw Greet de Raadt-Apell staat in de vensterbank bij haar kleindochter Sabine Waney (fotograaf onbekend).
Wij spraken met Sabine Waney over het ‘doek’ dat zij heeft geërfd van haar overleden oma Margaretha (Greet) de Raadt-Apell, geboren in 1911 in Fort de Kock (Bukittinggi Sumatra).
Het doek betreft een sarong voor vrouwen.
Het doek is professioneel ingelijst en zo kwetsbaar, dat we het niet uit de lijst wilden halen.
Meer informatie over het doek konden we inwinnen bij een vriendin van haar oma, mevrouw Alit Djajasoebrata, destijds conservator Indonesië verbonden aan het toen zo geheten Museum voor Land- en Volkenkunde in Rotterdam, nu WereldMuseum. Van deze informatie hebben we met plezier gebruik gemaakt.
[S02]Peranakan bruidskostuum
Eeuwen geleden emigreerden Chinezen naar de Indonesische archipel. Een deel van hen trouwde daar met vrouwen uit die contreien, ze kregen kinderen en bleven voorgoed. Die nakomelingen van Chinese en Indonesische voorouders werden Peranakan Chinezen genoemd. Peranakan is afgeleid van het woord anak dat kind betekent. In de Peranakan cultuur zijn Chinese tradities vermengd met die uit de Indonesische archipel.
Bron afbeelding: Amsterdam Wereldmuseum
[S01]Het Tatanuamasker en de Etnografische Verzamelingen van de UGent
‘Dit voorwerp is een Tatanuamasker uit Nieuw Ierland, een eiland in de Bismarck-archipel en tevens een provincie van Papoea-Nieuw-Guinea. Het stelt een overledene voor. In de maandenlange periode dat het masker gemaakt wordt, is deze overledene voor de gemeenschap nog niet formeel dood’.
Het masker is gemaakt uit hout, deksel van zeeslak, vezels, rotan en boombast. De rechte mond staat open en laat de tanden zien. Het gezicht is symmetrisch beschilderd in wit, geel, rood en zwart.
