Redactioneel
Arnoud Arps

Iedereen die een band heeft met Indië, en dat zijn er velen in Nederland, zal een zwak hebben voor Indisch eten. Sommige gerechten brengen herinneringen aan vroeger naar boven, andere gerechten hebben geholpen om een plek te vinden in een land dat niet altijd gastvrij was. We lezen dit ook terug in de literatuur, waar een Indische rijsttafel zowel verbindend als verdelend kan zijn. Indisch eten is dus sterk verbonden met gevoel, maar hoe valt dit gegeven wetenschappelijk onder woorden te brengen
Zoals Jacqueline Bel verderop in dit nummer schrijft, is de wetenschappelijke studie naar eten, meer bekend als food studies, inmiddels uitgegroeid tot een gevestigd wetenschappelijk veld. De interesse in eten vanuit de literatuurwetenschap kan verklaard worden door de groeiende markt voor het schrijven over eten en door de aandacht voor de effecten van de geïndustrialiseerde landbouw. Dit jaar verschijnt bijvoorbeeld de grondig herziene versie van het invloedrijke What to Eat (2006) van Marion Nestle (overigens niet gerelateerd aan het voedingsbedrijf Nestlé). Met de nieuwe titel What to Eat Now (2025) geeft het boek antwoord op vragen over wat goed eten is en waarom heerlijk, eerlijk en verantwoord eten belangrijk is.

Vanuit cultureel perspectief is er onderzoek gedaan naar de relatie tussen hoe en wat men eet en sociale identiteit en machtsverschillen. Zo kan met betrekking tot de rijsttafel onderzocht worden hoe deze werd geserveerd in Nederlands-Indië en wie er deel uit mocht maken van het eetgezelschap. De maatschappelijke relevantie van voedseljournalistiek en de invloed van beroemde televisiechefs is een andere onderzoekslijn. In de Nederlandse pers worden de termen ‘Indisch’ en ‘Indonesisch’ maar al te vaak door elkaar gehaald wanneer er over Indisch eten geschreven wordt. Wat betekent het wanneer die scheiding niet in stand wordt gehouden? En kunnen televisiechefs en kookboekenauteurs als Danny Jansen gezien worden als culturele poortwachters? Het ideologische gebruik van eten om ideeën te verspreiden over wie er wel of niet tot een bepaalde gemeenschap behoort, is namelijk ook een onderwerp van studie. Daarmee kan bijvoorbeeld gekeken worden wie of wat deel uitmaakt van de Indische keuken. De literaire en culturele relevantie van Indisch eten komt in dit themanummer uitgebreid aan bod.

Lees verder …

Tot slot nodigen we u graag nogmaals uit voor de Indische Letteren-lezing, die op vrijdag 26 september 2025 in Leiden zal worden uitgesproken door prof. dr. Lisa Kuitert onder de titel: ‘In druk, onder druk. Het boekenvak in Nederlands-Indië’. Achter in dit nummer kunt de uitnodiging vinden voor het jaarlijkse Bronbeek-symposium, dat dit jaar gewijd zal worden aan het thema ‘Feest!’, vanwege het veertigjarig bestaan van onze Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde. We hopen u bij beide activiteiten te mogen begroeten.