
enkele Europeanen bij een waterval te Prigen, op Oost-Java, circa 1900
Collectie UB Leiden/KITLV

Inhoud
¬ Redactioneel
¬ Marijke Denger, Modder, stromen en andere ‘teleurstellingen’. Water in Max Havelaar
¬ Gerard Termorshuizen, Rechtspreken in de rimboe. C.W. Wormser en zijn Schetsen uit de Indische rechtzaal
¬ Egbert Fortuin, ‘Echt Indisch’. De adellijke familie Van Braam en het verkleuren van een familie van stand
¬ Madelon Kielich, ‘Ge behoeft hier volstrekt niet bang te zijn op Nesoeh’. Een brief uit Kota Radja, 1888
¬ Uitnodiging lezingenmiddag maart 2026
Redactioneel
Het einde van het jaar nadert en we kijken terug op twee recente activiteiten: de negende Indische Letteren-lezing, uitgesproken door prof. dr. Lisa Kuitert over boekcultuur in Indië, en het Bronbeek-symposium over ‘Feest!’, naar aanleiding van het veertigjarig bestaan van de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde. De teksten van de lezingen hopen we in de loop van 2026 te publiceren.
In deze aflevering van Indische Letteren kunt u de uitgewerkte artikelen vinden van een drietal voordrachten die werden gehouden tijdens verschillende lezingenmiddagen van onze Werkgroep. Marijke Denger, lid van de redactie, voltooide recent haar studie From Colonial Rivalry to Imperial Awareness: Literature on British Malaya and the Dutch East Indies, c. 1800-1930,waarop ze aan de universiteit van Bern ‘habiliteerde’. We wensen haar hier veel geluk mee en zien uit naar de uitgave van haar boek. Op 8 maart 2024 sprak ze voor onze Werkgroep over ‘Modder in Max Havelaar’ en gaf ze een nieuwe interpretatie van Multatuli’s klassieker uit 1860 door de aandacht te richten op de rol van water. Daaruit blijkt dat we meer dan 160 jaar na publicatie nog niet zijn uitgesproken over dit boek.
Gerard Termorshuizen hield op 28 februari 2025 een lezing onder de titel ‘Rechtspreken in de rimboe. C.W. Wormsers Schetsen uit de Indische rechtzaal’, naar aanleiding van de door hem verzorgde heruitgave van Wormsers verhalen. In het literair-historisch onderzoek is nog vrijwel geen aandacht besteed aan C.W. Wormser. Recent is Alide Wormser begonnen aan een biografie over haar overgrootvader, in het kader van een promotietraject aan de Universiteit Leiden. In dit nummer geeft Gerard Termorshuizen alvast een schets van zijn leven, beschrijft hij Wormsers liefhebberijen (bergbeklimmen!), gaat in op diens werkzaamheden als rechter, en laat aan de hand van een tot dusver onbekend gedicht zien dat Wormser aan het einde van zijn leven anders over Indonesië is gaan denken.
Egbert Fortuin, hoogleraar Russische taal en taalkunde aan de Universiteit van Leiden, sprak op 21 juni 2024 over zijn boek Indische adel. De koloniale lotgevallen van de Indische familie Van Braam, dat vlak daarvoor bij Walburg Pers was uitgekomen, over de geschiedenis van zijn schoonfamilie. Daarin roept hij ‘een wereld van kolonialisme, van avontuur en rijkdom, van racisme, slavernij en wreedheid, maar ook van verdriet en weemoed naar vroeger’ tot leven (aldus de flaptekst). In zijn artikel voor Indische Letteren gaat hij aan de hand van de egodocumenten in op de rol van huidskleur en sociale status bij het aangaan van gemengde huwelijken in de koloniale context van de negentiende eeuw.
Dit nummer wordt besloten met een artikel van Madelon Kielich, ‘Ge behoeft hier volstrekt niet bang te zijn op Nesoeh’, waarin ze een brief uit Atjeh van haar betovergrootvader uit 1888 bespreekt.
Graag vestigen we de aandacht op de eerstvolgende lezingenmiddag, die op vrijdag 6 maart 2026 in Leiden zal plaatsvinden over ‘De Indische detective’. Meer informatie hier.
We wensen u veel leesplezier en hopen u in het nieuwe jaar weer bij onze activiteiten te begroeten.