Ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag (8 maart 2026) — vrouwen met wortels in Nederlands-Indië die hun stempel drukten op kunst, literatuur, wetenschap en strijd voor vrijheid.
Raden Adjeng Kartini
Pionierster · Feministe · Schrijfster
1879 – 1904 · Jepara, Java
Kartini groeide op als dochter van de regent van Jepara en streed als Javaanse adellijke vrouw voor vrouwenrechten en onderwijs in het koloniale Nederlands-Indië. Tijdens haar gedwongen afzondering thuis correspondeerde zij in het Nederlands met Europese feministen en intellectuelen. Haar brieven — postuum gepubliceerd als Door duisternis tot licht (1911) — maakten haar wereldberoemd. Ze overleed op 25-jarige leeftijd, vier dagen na de geboorte van haar eerste kind. In Indonesië wordt haar geboortedag, 21 april, gevierd als nationale Kartini Dag.
Biografie (Huygens) – Meer lezen
Maria Dermoût
Schrijfster · Indo-Europese literatuur
1888 – 1962 · Pekalongan, Java
(Bron: KITLV)
Maria Dermoût debuteerde pas op haar 63ste met de roman Nog pas gisteren (1951), over haar Indische jeugd op Java. Drie jaar later verscheen De tienduizend dingen (1955), dat internationaal doorbrak: het tijdschrift Time noemde het een van de beste boeken van 1958. Ze groeide op op suikerplantages in Midden-Java en leefde jarenlang op de Molukken. Haar verstilde proza, geweven uit Indische verteltraditie, mythologie en persoonlijk verlies, plaatst haar bij de groten van de Nederlandstalige literatuur.
Biografie (Huygens) – Meer lezen
Beb Vuyk
Schrijfster · Journalist · Activiste
1905 – 1991 · Rotterdam
(Bron: KITLV)
Beb Vuyk vertrok in 1929 naar Nederlands-Indië met de ambitie schrijfster te worden. Ze had Indo-afkomst via haar Madoerese grootmoeder en koos later het Indonesische staatsburgerschap. Haar roman Het laatste huis van de wereld (1939) over het pioniersbestaan op de Molukken oogstte direct kritiek én lof. Tijdens de Japanse bezetting overleefde ze de Jappenkampen met haar twee zoons. Ze won in 1973 de Constantijn Huygensprijs voor haar gehele oeuvre — maar werd bij een breder publiek bekend door haar Groot Indonesisch Kookboek.
Biografie (Huygens) – Meer lezen
Bep Rietveld
Kunstschilder · Portrettiste
1913 – 1999 · Utrecht
Bep Rietveld, oudste dochter van ontwerper Gerrit Rietveld, vertrok in 1937 naar Nederlands-Indië. Ze was een getalenteerd kunstschilder dat in 1941 exposeerde in de Kunstkring van Batavia. Tijdens de Japanse bezetting werd ze geïnterneerd in de kampen Kramat, Kota Paris en Kampong Makassar. Met slechts krijt en stukjes papier tekende ze meer dan honderd portretten van mede-gevangenen en hun kinderen — sommige van kinderen die al gestorven waren of naar het mannenkamp waren afgevoerd. Deze kampportretten, herontdekt in 2020 door Museum Flehite, zijn nu beschouwd als unieke historische documenten.
Wikipedia NL – Officiële website
Hadassah Emmerich
Beeldend kunstenaar · Muurschilder
1974 · Heerlen
Hadassah Emmerich is een Nederlandse kunstenares van gemengde Indonesische, Nederlandse, Chinese en Duitse afkomst — een herkomst die haar werk doortrekt. Ze is internationaal bekend om haar monumentale muurschilderingen met kleurrijke, organische motieven die het vrouwelijk lichaam, exotisme en koloniale beeldcultuur onderzoeken. In 2006 schilderde ze een muurschildering van 300 m² voor de Nederlandse ambassade in Jakarta. Haar werk is te vinden in onder meer het Rijksmuseum Amsterdam, het Bonnefantenmuseum en Museum Voorlinden. Ze woont en werkt in Brussel.
Foto: zie eigen website of Framer Framed voor portretbeelden
Framer Framed – Officiële website
Ida Peelen
Kunsthistorica · Museumdirectrice
1882 – 1965 · Palembang, Sumatra
Ida Peelen, geboren in Palembang in Nederlands-Indië, was een baanbrekende kunsthistorica die meerdere keren “de eerste vrouw” was in haar vakgebied. In 1906 trad ze als eerste vrouwelijke volontair aan in het Rijksmuseum Amsterdam. In 1918 werd ze directeur van Museum Huis Lambert van Meerten in Delft — daarmee de eerste vrouwelijke directeur van een rijksmuseum in Nederland. Ze specialiseerde zich in keramiek en kunstnijverheid en bleef het museum leiden tot haar pensioen in 1946, waarna ze werd benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
Foto: publiek domein, via Wikimedia Commons (portret door Abraham Favier, 1928)
Biografie (Huygens) – Wikipedia EN
Thilly Weissenborn
Fotografe · Pionierster
1883 – 1964 · Oost-Java
Thilly Weissenborn was de eerste professionele vrouwelijke fotograaf van Nederlands-Indië. Geboren op Oost-Java en opgegroeid in Den Haag, keerde ze in 1912 terug naar Java en opende met een vriendin het eerste vrouwelijke fotostudio van Indonesië. Haar lyrische foto’s van landschappen, tempels en portretten — met een bijzonder gevoel voor licht — verschenen in reisboeken, in Louis Couperus’ Oostwaarts (1923) en in de toerismecampagne Come to Java. Haar werk is bewaard in het Tropenmuseum Amsterdam en de National Gallery of Australia.
Tanja Dezentjé
Diplomate · Onafhankelijkheidsstrijd
1918 · Den Haag
Tanja Dezentjé, afkomstig uit een gerenommeerde Indo-Europese plantersfamilie, koos na de Indonesische onafhankelijkheidsverklaring in 1945 resoluut de zijde van de Republiek. Ze werd radioverslaggeefster voor de Voice of Free Indonesia in Yogyakarta en trad op als diplomate die in meerdere talen pleitte voor Indonesische onafhankelijkheid. In 1947 maakte ze deel uit van de Indonesische delegatie bij de Asian Relations Conference in New Delhi. De Nederlandse militaire inlichtingendienst typeerde haar als een gevaarlijke activiste — voor Indonesiërs was ze een heldin.
