Redactioneel

Op zondag 30 november 2025 vond het jaarlijkse Bronbeek-symposium plaats, ditmaal over het thema ‘Feest!’, naar aanleiding van het veertigjarig bestaan van de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde. In zijn ‘Indische herinneringen. Een terugblik na 37 jaar’ (2022) heeft Peter van Zonneveld, die toen afscheid nam als voorzitter, beschreven hoe hij op Valentijnsdag 1985 bij Rob Nieuwenhuys langsging. Die had hem uitgenodigd eens langs te komen. Peter kende hem al, maar nu had Nieuwenhuys over Peter gehoord dat hij ook met Indië bezig was. Het leek Peter leuk om Reggie Baay, die net bij hem was afgestudeerd, mee te nemen. Bij die gelegenheid stelde Peter voor om een werkgroep op te richten.

Nieuwenhuys vond het een goed idee. Met een priemende vinger wees hij naar Peter en zei: ‘Jij wordt voorzitter!’ Vervolgens wees hij naar Reggie Baay en riep: ‘En jij wordt secretaris!’ En zo werd de Werkgroep gesticht, daar op Stadionweg tweehoog in Amsterdam. Peter verheugde zich zeer op de viering van het veertigjarig bestaan van zijn geesteskind in Bronbeek, waar de Werkgroep sinds 1997 haar jaarlijkse symposium organiseert, om van de lezingen, interviews, gesprekken en nasi goreng te genieten. Helaas mocht het niet zo zijn; hij overleed tien dagen daarvoor, op 20 november 2025. Postuum verscheen Peters bundel Sonnetten en kwatrijnen (2026), waarin ook enkele Indische gedichten zijn opgenomen. Meer informatie over hoe u die kunt bestellen, is achter in dit nummer te vinden.

Nadat Rick Honings een eresaluut aan Peter had gebracht, genoot het publiek van de lezingen. De schriftelijke weerslag daarvan kunt u in dit nummer lezen. Die maken duidelijk dat er in Indië heel wat champagne vloeide bij allerlei feesten. Het eerste artikel is van Jacqueline Bel, Multatuli-hoogleraar aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en redactielid van Indische Letteren. Zij neemt de lezer in vogelvlucht mee door de Indische letteren – van het werk van Multatuli, Couperus en P.A. Daum, tot Augusta de Wit en Székely-Lulofs – en de rol van feesten daarin, van paardenraces tot slametans.

Gábor Pusztai is werkzaam aan de universiteit van Debrecen in Hongarije en doceert en schrijft over (post)koloniale literatuur en Hongaars-Nederlandse betrekkingen. In zijn artikel met de titel ‘Ze dronken als een dorstige locomotief en rookten als de Vesuvius’ vraagt hij aandacht voor de teksten van Hongaarse reizigers in Indië en de rol van feesten daarin, en onderzoekt hij in hoeverre die een andere kijk bieden op de koloniale maatschappij en verhoudingen. Daarmee bouwt hij voort op de bundel Escaping Kakania. Eastern European Travels in Colonial Southeast Asia, die in 2024 het licht zag.

Goran Bouaziz, die aan de Universiteit Leiden werkt aan een proefschrift over vroeg twintigste-eeuws toneel, pleit er al langer voor meer aandacht te besteden aan Indisch toneel. Onder de titel ‘Verstokte vrijgezellen en schuimende champagne’ schrijft hij over de ‘verlofgangersidyllen’ van M.H. du Croo. Die hebben in Indische Letteren tot op heden nog nauwelijks aandacht gekregen. In zijn artikel gaat Bouaziz in op het leven van Du Croo en onderzoekt hij hoe deze ertoe kwam zijn toneelstukken te schrijven, en hoe ze zich verhouden tot ander Indisch toneel uit de eerste helft van de twintigste eeuw.

Het vierde artikel is geschreven door Esther Op de Beek, die onlangs werd benoemd tot hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam, als opvolger van Jacqueline Bel. In 2025 hield ze de Bert van Selm-lezing, die ook in boekvorm verscheen: Avenue verruimt de blik. De medialogica van een mondain magazine, over de bekende Nederlandse glossy, die in 1965 op de markt werd gebracht. In haar artikel ‘Met Mies Bouwman naar Indonesië’ gaat ze in op de rol van Indonesië in dit roemruchte tijdschrift in de periode tussen 1965 en 1994.

We besluiten dit nummer met een bijdrage van Gerard Termorshuizen, die erbij was toen de Werkgroep in 1985 werd opgericht. Daarover werd hij tijdens het Bronbeeksymposium geïnterviewd. Voor dit nummer vroegen we hem in een artikel terug te blikken op de afgelopen vier decennia.

Graag vestigen we uw aandacht op het komende Bronbeek-symposium, dat zal plaatsvinden op zondag 8 november 2026. Als thema hebben we gekozen voor ‘De nieuwste Indische literatuur’, naar aanleiding van de publicatie van het boek Postkoloniale stemmen. Nederlands-Indische literatuur 2010-2025, dat die dag verschijnt. Tijdens dit symposium richten we de aandacht op de nieuwste Nederlands-Indische literatuur. In de afgelopen vijftien jaar verschenen talloze werken die teruggrijpen op het Indische verleden. Denk aan de boeken van Alfred Birney, Adriaan van Dis, Anne-Gine Goemans, Dido Michielsen, Gustaaf Peek, Maddy Stolk en vele anderen. In deze werken klinken diverse stemmen door. Wat willen de auteurs vertellen? Hoe verhouden zij zich tot de oudere Indische letteren? En in welke mate weten zij zich los te maken van de koloniale beeldvorming? Het belooft een mooie dag te worden, met lezingen en interviews met auteurs van Indische boeken.

We wensen u veel leesplezier en zien u heel graag bij ons Bronbeek-symposium!

≈¦≈